است ، و چون وجود خداوند و عدل خداوند از آن راهها بر آنها مسلّم شده است ، اجمالًا به عدل الهى در جريان خلقت ، ايمان و اعتقاد پيدا مىكنند ، هر چند نتوانند تفصيلًا از عهدهء تحليل مسائل برآيند . ولى اين راه براى اين دسته راه منحصر است ، و چون راه منحصر است اگر در متن خلقت با مسائلى مواجه گردند كه توجيه آن از نظر عدل و ظلم و نظام احسن ، مشكل باشد ، اساس ايمان و انديشه‌شان دربارهء خداوند ، متزلزل مىگردد . آنها خداوند را تنها در آئينهء مخلوقات مشاهده مىكنند . بديهى است كه اگر اين آئينه در ارائهء عدل الهى اندكى تيره باشد و يا ضدّ آن را ارائه دهد كار از اساس متزلزل است . از نظر اين دسته تا معمّاى عدل و ظلم حل نگردد ، نمىتوان دربارهء وجود خداوند نظر قاطع داد ، زيرا اشكالات مربوط به عدل الهى ، دليل وجود خداوند را ، يعنى كمال و تماميّت نظام خلقت را مخدوش مىسازد . علّامهء حلّى در شرح « تجريد » آنجا كه دربارهء علم بارى بحث مىكند ، تصريح مىكند كه اگر اشكالات شرور و نواقص خلقت حل نشود نقضى بر علم و حكمت بارى تلقّى مىگردد . عدل چيست ؟ اولين مسأله‌اى كه بايد روشن شود اين است كه عدل چيست ؟ ظلم چيست ؟ تا مفهوم اصلى و دقيق عدل روشن نشود هر كوششى بيهوده است و از اشتباهات مصون نخواهيم ماند . مجموعا چهار معنى و يا چهار مورد استعمال براى اين كلمه هست : الف . موزون بودن : اگر مجموعه‌اى را در نظر بگيريم كه در آن ، اجزاء و ابعاض مختلفى به كار رفته است و هدف خاصى از آن منظور است ، بايد شرائط معينى در آن از حيث مقدار لازم هر جزء و از لحاظ كيفيت ارتباط اجزاء با يكديگر رعايت شود ، و تنها در اين صورت است كه آن مجموعه مىتواند باقى بماند و اثر مطلوب خود را بدهد و نقش منظور را ايفا نمايد . مثلا يك اجتماع اگر بخواهد باقى و برقرار بماند بايد متعادل باشد ، يعنى هر چيزى در آن به قدر لازم ( نه به قدر مساوى ) وجود داشته باشد . يك اجتماع متعادل ، به كارهاى فراوان اقتصادى ، سياسى ، فرهنگى ، قضائى ، تربيتى احتياج دارد و اين كارها بايد ميان افراد تقسيم شود و براى هر كدام از آن كارها به آن اندازه كه لازم و ضرورى است افراد گماشته شوند . از جهت تعادل اجتماعى ، آنچه ضرورى است اين است كه ميزان احتياجات در نظر گرفته شود و متناسب با آن